Reisebrev: WOW i WAW?

Første dag i Warszawa: Nokre observasjonar
I løpet av denne dagen har eg merka meg ved eit par ting.

For det første er det ikkje lett alltid å finna inngangsdøra. For to av museuma gjekk eg rundt heile kvartal før eg fann fram. I det eine tilfellet var inngangsdøra bak eit lite innhuk frå hovudgata -- utan skilting. I det andre tilfellet var inngangsdøra inne bak eit gittergjerde inn til kunnskapsdepartementet. Mogleg eg er småblind, altså...

For det andre er det svært mange ukrainarar her. Polen har tatt i mot store mengder flyktingar frå grannelandet og overalt på gata rundt meg høyrer eg ukrainsk i tillegg til russisk og polsk. Krigen er ikkje langt unna. Det er umogleg å ikkje tenkja på, i alle fall for meg. Måtte Russland sporenstreks stoppa krigshandlingane og trekkja seg tilbake!

 

Amen!

 

Jeg skal til samme by på lørdag allerede, så hvis det ikke plager forumet så kan jeg fint lage et kort reisebrev og i tillegg til å legge en liten trip-report til tråd om LOT.

 

Andre dag i Warszawa: To museum
Som ein kollega seier: Ny dag, nye nedarlag. Vel, på ferietur er det lite å hengja med surleppa for. Dessutan kom ein kamerat nedover for å hjelpa til med å gjera WAW hakket meir utrygg enn kva eg maktar på eiga hand.

Stasjonsmuseet (Stacja muzeum)
Nettstad: https://stacjamuzeum.pl/en/

Dagen starta på jarnbanemuseet. Her finst det ei innandørsutstilling med nokre modelltog osv., men hovudattraksjonen er alle lokomotiva ute, visstnok den største lokomotivsamlinga i Europa. Dei polske statsbanake brukte damptog i vanleg drift til litt utpå 1990-talet...


Eit litt futuristisk lokomotiv, men frå 1940-talet


Somme lokomotiv er svært veldhaldte


Store saker


Kjekt med artilleri på lokomotivet

 

Warszawaoppstandsmuseet (Muzeum Powstania Warszawskie)
Nettstad: https://www.1944.pl/en

Då sovjetiske styrkar i 1944 var på frammarsj vestover, byrja tyske styrkar å trekkja seg tilbake. I Warszawa såg då polakkane sitt snitt til å 'hjelpa' tyskarane med å finna vegen ut av byen.

Polakkane håpa på alliert hjelp for å få alle tyske okkupasjonsstyrkar ut av Polen, men det skjedde ikkje fordi stormaktene hadde fordelt Europa seg i mellom og bestemt at Polen skulle inngå i sovetisk interessesfære.

Stalin stoppa framrykkinga då Warszawamotstanden tok til. Han meinte at det var best at polakkane og tyskarane fekk gjort seg ferdig på eiga hand, med det håp for auga at det ikkje var att polakkar etterpå.

1. august 1944 gir Heinrich Himmler ordre om at alle i Warszawa skal drepast. Tyske styrkar skulle ta livet av rundt éin million menneske; menn, kvinner og ungar. Det er her snakk om det polakkane ser på som eit folkemord.

Kjelde: Store norske leksikon.

 

Warszawaoppstanden, 1944

'Deira fridom er vår fridom. Warszawa kjempar' står det på plakaten. Underforstått: Dersom Warszawa blir ufrie, blir og vi andre ufrie.

Det er vanskeleg i desse dagar å ikkje sjå parallellar til krigen i Ukraina. Slik eg ser det vil eit ukrainsk nederlag vera eit alvorleg trugsmål mot demokrati og fridom i heile den vestlege verda.

Det var tidvis vondt å gå rundt inne på Warszawaoppstandsmuseet fordi mykje av det som blir vist fram der skjer no i dag, ikkje langt unna. Russiske styrkar har gjennomført fælslege krigsbrotsverk nett slik nazistane under andre verdskrigen. Kvifor er vi menneske så grufulle?

Når det er sagt, museet er stort (og populært). Vi skjønte ikkje rekkjefølgja på utstillinga heilt før mot slutten. Etter å ha sett første etasje, skal ein opp i tredje etasje, før andre etasje og kjellaren eventuelt til slutt. Då blir kronologien rett.

 

Takk @Kristian
Alltid spennende med dine reiser, du oppsøker mye som jeg aldri hadde kommet på!

 

Andre dag i Warszawa: I den jødiske ghettoen
Før andre verdskrigen budde det neste 400 000 jødar i Warszawa, dek utgjorde rundt regna ein tredjedel av det totale innbyggjartalet i byen.

Då Nazi-Tyskland okkuperte delar av Polen vart jødar samla i éin del av byen. På det meste budde det rundt ein halv million jødar i denne ghettoen. I 1942 var rundt 300 000 jødar deportert til gasskammera berre frå ghettoen i Warszawa.

I 1943 gjorde jødane opprør mot massedeportasjonane. Opprørtet vart til slutt brutalt slått og resten av jødane vart sendt til sitt livs endestasjon.

I dag er det ein god del minnetavler og slikt igjen i området som ghettoen låg i. Det er mogleg å oppsøkja desse om ein ønskjer.


Ein rest av muren som omgav ghettoen


Éi av fleire minnetavler i ghettoen


Minnesmerke over heltane i ghettoen

 

Takk for at du slår følgje

 

Nesten litt fælt å trykke like på disse innleggene.

 

Andre dag i Warszawa: Nokre glimt frå dette og hint
Den polske hovudstaden har både storslåtte og ruvande bygningar. Gatene er, utanfor gamlebyen, breie og rette, nett som Trondheim, altså. Samstundes er ein at mykje er bygd opp igjen etter krigen i dei stilartane som då var populære. Ei god blanding, altså.


Sa nokon vindaugevask?


Kultur- og vitskapspalasset, bygd 1955


Nasjonalbiblioteket


Torget i gamlebyen (igjen)


Polske pirogar (pastaputer fylt med f.eks. kjøt)

 

Det kan eg forstå, men for meg er det er vanskeleg å ikkje tenkja på at det er 400 km til den ukrainske byen Lviv herifrå, og då tek eg med desse momenta her i reisebrevet. Og krig er berre vondt.

For verdas og fredsæle russarars skuld, og ikkje minst for Ukraina, vonar eg på snarleg maktbyte i Kreml, men Putin, som av russisk opposisjon lenge (rundt 10 år) har gått under namnet (Vladolf) Putler (samansmelting av (Vladimir og Adolf samt) Putin og Hitler) ser ut til å klamra seg godt fast i roret på den skakkøyrte skuta si enn så lenge.

 

Tredje dag i Warszawa: Tre museum
På siste heile dag i den polske hovudstaden vakna eg til solskin ute. Det vart eit par museum denne dagen, òg.

Warszawa bymuseum (Museum Warszawy)
Nettstad: https://muzeumwarszawy.pl/en/

Historia om Warszawa by er lang og tidvis dramatisk. Bymuseet som ligg i gamlebyen er omfattande. Her er alt frå arkeologiske funn til dyre klokker knytt til byen.

Midt i klokkesamlinga dukka det opp ein guide som fortalde oss om dette og hint. Her kom det fram at Polen framleis venta på erstatning frå sine 'tyske vener' etter andre verdskrigen osv., osv. Infofmativt, sjølv om formatet var litt anekdotisk, men anna er ikkje å venta på så kort tid.


Utanfor bymuseet

Museet er vel verdt eit besøk, men førebu deg på at museet er innhaldsrikt!

 

Jødisk historisk institutt (Żydowski Instytut Historyczny)
Nettstad: https://www.jhi.pl/en

Neste stopp vart eit forskingsinstitutt som tar føre seg eit minnearkiv som vart etablert og administrert inne i den jødiske ghettoen i Warszawa under andre verdskrigen.

Her finst det ei fast utstilling som viser delar av arkivet og ikkje minst ein 10 minutt lang stumfilmsnutt som viser unike biletemateriale frå ghettoen under krigen. Dei første scenene i filmen viser ungar som smuglar mat inn i ghettoen og korleis ein nazioffiser slår ein gutunge til blods. Slutten viser førebuingane til ei massegrav. Frå vogge til grav i ghettoen...

Jødisk historisk institutt må ikkje forvekslast med det jødiske museet. Eg synst det historiske instituttet var verdt eit besøk for å bli kjent med litt av arkivmaterialet frå ghettoen.

Det var frå ghettoen i Warszawa at ein fekk rapportert ut til verda somme av dei første meldingene om massedrap på jøder. I 1942 vart på nokre månader rundt 300 000 jøder sendt til utryddingsleiren Treblinka berre frå Warszawa-ghettoen. BBC radio vidareformidla rapportane frå ghettoen om i juni same år.

 

Kosmosmuseet (Cosmos muzeum)
Nettstad: https://cosmosmuzeum.pl/

Ein tur inn i illusjonanens verd vart det òg tid til. Cosmos museum er ganske lite og kanskje ikkje verdt pengane, men det er spennande å få sine logiske evner oppfatta, så det var ei ålreit avrunding av museumsbesøka, spør du meg.

 

Tredje dag i Warszawa: Nokre glimt frå dette og hint
Warszawa er ein fin by å vandra rundt i, synst eg. Det er fullt av minnesmerke og anna å festa blikket på.

Til dømes, ved ulica generala Martina ligg eit minnesmerke for kampane ved Monte Cassino i Italia i 2. verdskrigen. General Martin leia dei polske styrkane i desse blodige kampane mot tyske styrkar. Titusenvis av liv gjekk tapt dei månadene kampane varte i 1944.


Monte Cassino

 

På tre heile dagar i Warszawa har eg, ifølgje telefonen, tilbakelagt cirka 90 000 skritt. Det har gått heilt fint! Det er jo alltids noko å sjå på så for min del har dette vore heiot overkomeleg.


Kultur- og vitskapspalasset med omeign


Bymuren ved gamlebyen og kongepalasset

Utsikt over torget inne i gamlebyen

 

Eplekake med is til dessert i dag

Kultur- og vitskapspalasset i kveldsmodus

 

Nordover frå WAW: Etappe 1: Hos Chopin
Togturen frå Warszawa sentrum til Chopin-flyplassen (WAW) tok litt over 20 minutt og gjekk heilt i rute. Vel framme var både prioritert innsjekking og hurtigkø gjennom tryggleikskontrollen effektiv. Frå togperrong til Oneworld-lounge tok det vel eit lite kvarter, tenkjer eg.


WOW på WAW?

Vel, no gjekk ikkje turen rett til loungen, det er jo alltid litt kjekt å sjå seg om på flyplassen før ein trør trynet fullt av fôr. Utvalet av butikkar er ikkje kjempespennande, men dei har ei sjappe med polske delikatessar. Her raska eg med meg litt sjokolade til folket nordpå.


Polske mat- og drikkevarar

 

Finnair business gir tilgang til to loungar på WAW:
- 1) Preludium i kjellaren
- 2) Fantazja rett over

Begge loungane stilte med omtrent det same av mat og er vel på nivå med eller litt under innanriksloungen SAS har på Gardermoen. Sidan ein her i utlandet får annan mat, så er det jo litt meir spennande.

Så skal det seiast at som følgje av denne ulukkelege forelskinga (omtalt i tredje post i dette reisebrevet) er ikkje matlysta mi på topp og difor er nok mi vurdering av mattilbod prega av nett dette.

Okke som, Fantazja framstår som meir tiltalande med tanke på sitjeplassar og ikkje minst dagslys. Preludium i kjellaren hadde hakket kvassare servering, men nokså stusselege sitjeplassar, spør du meg.


OH-LKI, 15 år gamal, E190

Ombordstigninga gjekk effektivt og sete 1D var ledig. Eg tok sjansen, @Eddie47! Vi er forseinka ut frå WAW, noko som har redusert mellomlandingstida mi på Vantaa (HEL) frå 45 minutt ned til mogleg berre 15 minutt. Eg håpar det går bra!!